Trong những năm gần đây, ngành dinh dưỡng đang gặp phải một vấn đề "khó khăn" khi truyền thông trong cộng đồng. Theo yêu cầu dinh dưỡng hợp lý đặc biệt trong thời kỳ các bệnh mãn tính không lây liên quan đến ăn uống đang gia tăng nhanh chóng như hiện nay, mỗi người cần sử dụng khoảng 200-300g rau (rau đã nhặt sạch) mỗi ngày, trái cây ăn theo khả năng... Nhưng tỷ lệ người bị ngộ độc do ăn rau sống ngày càng tăng thêm, cùng với dư luận cảnh báo rất nhiều về vấn đề thực phẩm không an tòan đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiệu dùng.

Nguyên nhân ngộ độc rau củ quả là do một số yếu tố trong rau quả khi đến tay người tiêu dùng vẫn còn vượt quá tiêu chuẩn cho phép :

- Dư lượng chất hóa học (thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ...). lượng vi sinh vật và ký sinh trùng (có trong phân bắc – phân tươi) gây ra tình

trạng ngộ độc cấp tính: Trong vòng 24-48 giờ sau ăn sẽ đau bụng, tiêu chảy phân nhiều nước trên 3 lần mỗi ngày, có khi kèm nôn ói, nóng sốt, co giật... Các triệu chứng kéo dài 1-2 ngày, thậm chí 5-7 ngày tùy vào lọai và mức độ ngộ độc.

- Lượng đạm nitrat (NO3) và dư lượng các kim loại nặng như chì, thuỷ ngân, arsenic, kẽm , đồng... không gây tác hại tức thời, mà tích lũy nhiễm độc theo thời gian trong cơ thể. Khi phát hiện được thì đã rất khó chữa trị.

Nơi trồng trọt cũng có nhiều ảnh hưởng đến vấn đề rau quả an toàn như : đất, nguồn nước bị ô nhiễm, quá trình vận chuyển từ nơi này sang nơi khác kéo dài, thực phẩm bị dập nát sẽ gây nhiễm vi sinh vật...

Trong trồng trọt việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật là điều tất nhiên, Khi sản xuất rau an toàn, nên sử dụng thuốc có trong danh mục các thuốc cho phép theo quy định, và lưu ý vấn đề thời gian rất quan trọng.

Ví dụ : Đối với rau lá các loại, phải ngưng bón phân đạm 7-10 ngày trước thu hoạch. Các lọai củ, quả, trái cây thì ngưng bón phân đạm 10-15 ngày trước thu hoạch.

Nhận biết rau quả an tòan:

Các nhà khoa học đã khẳng định bằng cảm quan rất khó có thể nhận biết được rau nào là rau an toàn, rau nào là rau không an toàn. Kinh nghiệm của các nhà nội trợ cho rằng rau nào có sâu là rau an toàn hoặc rau có màu xanh đậm là rau nhiễm độc nitrat...những ý kiến trên không phải lúc nào cũng đúng. Các dư lượng thuốc chứa trong rau như thuốc trừ sâu, diệt cỏ, kim loại nặng đều không thể thấy rõ bằng mắt mà phải kiểm tra bằng các thiết bị phân tích kỹ thuật cao.

Lời khuyên cho người tiêu dùng

Người tiêu dùng nên lựa chọn thực phẩm ở những nơi cung cấp uy tín, hàng hóa đã đựơc tuyển lựa trước như trong siêu thị, chọn thực phẩm tươi mới, không bị dập nát. Mua rau quả về nên ngâm rửa sạch: đầu tiên là nhặt lá vàng úa, cắt rễ, rửa sơ đất cát bùn dính, sau đó nên ngâm rau quả trong nước sạch (hoặc nước muối loãng, nước pha ít thuốc tím, nước rửa rau quả...) khoảng 20 – 30 phút, tiếp tục rửa lại nhiều lần đến khi nước trong. Rửa rau lá dưới vòi nước chảy là tốt nhất. Khi luộc nấu nên giở nắp vung ra cho thuốc trừ sâu bay bớt ra ngoài. Trong giai đọan dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm và dịch tả đang lan tràn hiện nay, tốt nhất là nên ăn chín, nấu sôi để tăng độ an tòan khi ăn rau các loại.
BS Đào Thị Yến Thủy