Bệnh gút (gout) thường gặp ở các nước đang phát triển, chiếm khoảng 0.02-0,2% dân số. Ở nước ta trong những năm gần đây điều kiện kinh tế phát triển, đời sống của người dân được nâng lên, bên cạnh đó thói quen sinh hoạt và ăn uống không hợp lý đã làm cho bệnh gút ngày một tăng.

Một trong những biện pháp phòng và điều trị bệnh gút hiệu quả là điều chỉnh chế độ ăn uống hợp lý, vừa giúp giảm tổng hợp axit uric vừa tăng đào thảo axit uric qua thận. Chế độ ăn có vai trò rất quan trọng trong điều trị cơn gút cấp tính, mạn tính và có tác dụng làm giảm các cơn cấp của gút mạn tính.

Nguyên tắc xây dựng chế độ ăn trong bệnh gút:

- Sử dụng thức ăn ít chứa nhân purin như ngũ cốc, các loại hạt, bơ, mỡ, đường, trứng, sữa, phomat, rau quả. Hạn chế thức ăn chứa nhiều axit uric như thịt, cá, hải sản, gia cầm, óc, gan, bầu dục, đậu đổ.

- Bỏ rượu, thức uống có rượu, bia, cà phê, chè vì nó làm giảm khả năng bài xuất axit-uric qua thận, hậu quả là làm tăng lactat máu.

- Duy trì cân nặng ở mức độ hợp lý, trong trường hợp thừa cân và béo phì không nên giảm cân quá nhanh mà nên giảm cân từ từ.

- Tăng cường đào thải axit uric qua thân bằng uống nhiều nước, không ăn thức ăn có vị chua (quả chua, dưa chua...)

Các thực phẩm không nên ăn:

Không uống: rượu bia, cà phê, chè, không ăn uống thực phẩm có vị chua; Không ăn phủ tạng động vật, nước luộc thịt, nước sườn, cá hộp, thịt hộp. Không ăn chế phẩm có cacao, sôcôla.

Các thực phẩm ăn với số lượng vừa phải (hạn chế): thịt các loại, cá các loại, hải sản, gia cầm, đậu đổ.

Các thực phẩm nên ăn:

- Uống nước: 2-2,5 lít nước mỗi ngày, nên uống nước khoáng.

- Sữa, rau xanh, quả chín, ngũ cốc (gạo, ngô, khoai...)

- Lượng đạm ăn vừa phải: tổng lượng thịt hoặc cá... dưới 150 gam/ngày.

- Nên ăn đa dạng các loại thực phẩm để bổ sung các chất dinh dưỡng cần thiết. Cách tính các thực phẩm tương đương như sau:

Lượng đạm trong 100g thịt = 180g đậu phụ = 70g lạc = 100g cá = 100g tôm.

Thực đơn mẫu cho bệnh nhân gút cấp tính:

Tổng năng lượng đưa vào 1600kcal/ngày, cho người nặng 50 kg.

Đạm (protein): 15% tổng năng lượng = 40g = 160kcal

Béo - đường: 65% tổng năng lượng = 300g = 1200 kcal.

Rau quả ăn tùy ý.

Thực đơn cho bệnh nhân gút mạn tính:

Như chế độ ăn thông thường nhưng cần lựa chọn thức ăn: hạn chế thức ăn nhiều purin, protein không quá 1g/kg cân nặng. Như vậy thì đạm động vật và đậu đỗ không nên quá 100g/ngày.

Hàm lượng purin trong 100g thức ăn.

Nhóm I (0-15 mg). Ngũ cốc, bơ, mỡ, đường, trứng, sữa, phomat, rau, quả, hạt.

Nhóm II (0-15mg). Thịt, cá, hải sản, gia cầm, đậu, đỗ.

Nhóm III (trên 150mg) óc, gan, bầu dục, nước dùng thịt, nấm, măng tây.

Nhóm IV: thức uống có khả năng gây đợt gút cấp: rượu, thức uống có rượu, bia (bia có purin), cà phê, chè (có chứa mythyl purin khi bị ôxy hóa sẽ tạo thành methyl axit uric).

BS. Nguyễn Tiến Tuấn

(Theo Sức khỏe & đời sống tháng 8/2006)