Phần lớn những ca phỏng ở trẻ em xuất phát từ sự bất cẩn của người lớn. Tùy theo mức độ phỏng mà để lại sẹo xấu nhiều hay ít. Mặc dù điều trị rất phức tạp nhưng hậu quả vẫn ảnh hưởng ít nhiều tới sinh hoạt và hòa nhập với xã hội sau này của trẻ. Theo số liệu thống kê tại bệnh viện Nhi Đồng 1 vào những ngày Tết vừa qua số lượng trẻ bị phỏng tăng lên đến 10 lần so với năm ngóai. Đáng chú ý nhiều cháu nhập viện trong tình trạng phỏng nặng. Có những trường hợp không được sơ cứu thích hợp, chăm sóc tại nhà không đúng làm vết phỏng sâu hơn, trở thành nặng hơn, có biến chứng nhiễm trùng nặng.

Phỏng nước sôi

• Bé P.L.R., 10 tháng ở TP HCM, về quê ở Cà mau ăn Tết. Trong lúc chơi một mình trên sàn nhà cháu cầm kéo khăn trải bàn xuống và bị đổ ca nước sôi trên bàn vào người gây phỏng nước sôi ở nhiều nơi: đầu, lưng, bụng, tay và chân trái. Tỉ lệ da bị phỏng lên đến 25% phải nằm viện.

Phỏng trẻ em, đứng đầu vẫn là phỏng do nước sôi. Đối với trẻ, thau nước sôi chuẩn bị pha tắm, ly, bình nước nóng chuẩn bị pha sữa, tô canh đang dọn trên bàn, nồi cháo nóng vừa bắc ra khỏi bếp cho đến bình thủy chứa nước sôi để dưới đất đều có thể lôi kéo sự tò mò khám phá của trẻ và trở nên nguy hiểm như một ngọn lửa. Phỏng nước sôi hay xảy ra ở trẻ nhỏ, nhất là trẻ ở nhóm 1 - 4 tuổi. Hầu hết tai nạn phỏng xảy ra là khi trẻ đang ở một mình, lúc người lớn bận rộn và rời mắt khỏi bé. Phụ huynh lại hay quên để những vật chứa nước nóng này trên bàn, dưới đất trong tầm nhìn của trẻ, khi chúng với lấy nghịch làm đổ nước sôi vào người.

Phỏng lửa

• Bé L.T.K.N., 3 tuổi ở An Giang, chạy chơi gần ụ tro lớn đang cháy bị té vào ụ tro bị phỏng sâu do lửa ở các vùng tay, mông và 2 chân độ 2-3 đến 35%. Bị biến chứng nhiễm trùng huyết do người nhà sơ cứu bằng bôi nước màu làm cháu phải ghép da và điều trị rất lâu tại bệnh viện.

Phỏng lửa ở trẻ em chỉ chiếm khỏang 1/5 các trường hợp nhập viện nhưng lại là những ca phỏng nặng nhất do nhiệt độ gây phỏng cao hơn nhiều so với nước sôi. Có nhiều nguyên nhân gây phỏng lửa cho trẻ em. Trong lúc chạy chơi vô tình đạp phải, hay ngồi, té ngã vào đống than. Người lớn bất cẩn làm đổ xăng bắt lửa vào trẻ gây ra những thương tổn phỏng nặng nề cho trẻ. Trẻ bị phỏng do lửa thường phải trải qua thời gian điều trị lâu dài, đau đớn với nhiều lần phẫu thuật, cấy ghép da và hậu quả phải mang nhiều di chứng nặng.

Phỏng do bàn ủi, pô xe

• Bé N.P.P.A., nhà ở TP Hồ Chí Minh chơi cạnh mẹ lúc ủi đồ trên sàn nhà đã nhanh tay lấy bàn ủi nóng để chơi, bị vướng dây té và bàn ủi ịn vào vùng cổ ngực bên phải của bé. Tai nạn làm bé bị phỏng sâu độ 3 phải ghép da vẫn chưa lành.

Ủi quần áo lúc trẻ chạy chơi xung quanh thì thời điểm tai nạn xảy ra là khi người lớn rời tay khỏi bàn ủi để treo quần áo hay làm việc khác. Trẻ kéo bàn ủi xuống chơi hay chạy ngang vướng dây té làm bàn ủi tuột xuống đè vào người, để lại hậu quả phỏng sâu nặng vùng ngực cổ. Tai nạn phỏng pô xe máy xảy ra nhiều nhất khi trẻ vô ý chạm chân vào pô xe đang nóng khi được chở đi bằng xe gắn máy, đi bộ vào các bãi giữ xe hoặc xe vừa đi về để tại nhà riêng. Vị trí thường gặp là ở vùng cẳng chân và bàn chân để lại vết sẹo lâu dài.

Phỏng do điện

• Bé N.A.T.M, 12 tháng ở Long An đút bàn tay phải vào chấu điện trong lúc qua nhà hàng xóm chơi. Mặc dù người nhà kịp thời đóng cầu dao nhưng cháu vẫn bị phỏng nặng ngón trỏ và ngón cái bàn tay phải, phải điều trị phỏng đồng thời với mang nẹp sắt để ngừa biến chứng co rút tàn tật sau này.

Dịp Tết lễ, nhà cửa thường được trang hoàng thêm đèn chớp, đèn màu, nhiều đồ điện mới. Nếu việc bố trí điện không cẩn thận là những nguy cơ tiềm ẩn đối với trẻ em. Trẻ nhỏ tò mò thích sờ nghịch bóng đèn, cho tay vào các ổ cắm và bị điện giật. Phỏng do điện thường nặng và khó điều trị hơn các trường hợp phỏng do nguyên nhân khác vì tổn thương cháy sâu vào bên trong. Vị trí lại thường ở bàn tay chân để lại di chứng tàn phế khó hồi phục.

Cách sơ cứu ngay khi trẻ bị phỏng

• Khi tai nạn chẳng may xảy ra việc sơ cứu phỏng đúng cách giúp tránh biến chứng và giảm nhiễm trùng ở trẻ sau này. Các bước như sau:

- Ngay lập tức làm mát vùng da bị phỏng không cho nhiệt gây tổn thương da hơn nữa bằng cách đặt ngay vết phỏng dưới vòi nước chảy hoặc dội nhiều nước sạch lên vết phỏng trong vài phút.

- Sau đó bôi phủ vết phỏng bằng thuốc mỡ đặc trị phỏng. Ở trẻ tuổi từ 2 tháng trở lên dùng loại pomade trong thành phần có sulphadiazine bạc 1% để giúp vết phỏng mau lành.

- Băng lại bằng gạc sạch.

- Đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu vết phỏng rộng, sâu, hoặc ở những vị trí nguy hiểm ảnh hưởng chức năng cơ thể hoặc thẩm mỹ như bàn tay, mặt, mắt, tai, bàn chân, bộ phận sinh dục. Trẻ sơ sinh bị phỏng cũng phải được đưa đến khám tại cơ sở y tế ngay.

BS Hải Thoa